《PHONG TRÀO PHỤ NỮ TÂN THỜI LÀ GÌ?》

KHANG HOÀNG

5/29/20264 phút đọc

Phong trào phụ nữ Tân Thời (hay còn gắn liền với hình ảnh "Phụ nữ Tân Tiến", "Gái Tân Thời") là một cuộc vận động mang tính xã hội và văn hóa diễn ra sôi nổi tại Việt Nam vào những năm 1920 - 1930 (thời kỳ Pháp thuộc), đặc biệt phát triển mạnh mẽ ở các đô thị lớn như Sài Gòn, Hà Nội và Hải Phòng. Đây là giai đoạn đánh dấu sự chuyển mình quan trọng của phụ nữ Việt Nam từ hệ giá trị phong kiến truyền thống sang những tư tưởng hiện đại phương Tây.

Trước phong trào này, tư tưởng Nho giáo với những chuẩn mực khắt khe như "Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử" hay "Tam tòng Tứ đức" đã buộc chặt người phụ nữ vào không gian gia đình. Khi văn hóa phương Tây tràn vào, làn sóng "Tân Thời" xuất hiện như một lời phản kháng mạnh mẽ.

Phụ nữ bắt đầu lên tiếng đòi quyền bình đẳng, quyền tự do hôn nhân (chống lại nạn tảo hôn và cha mẹ đặt đâu con ngồi đó), và quyền ly hôn nếu cuộc sống hôn nhân không hạnh phúc.

Báo chí là công cụ sắc bén nhất của phong trào. Hàng loạt tờ báo dành riêng cho nữ giới ra đời và gây tiếng vang lớn như Nữ Giới Chung (tờ báo phụ nữ đầu tiên do Sương Nguyệt Anh làm chủ bút), Phụ Nữ Tân Văn, Đàn Bà Mới... Các tòa soạn này trở thành diễn đàn để các nhà văn, nhà báo cả nam lẫn nữ cùng thảo luận về vai trò và vị thế của phụ nữ trong xã hội.

Hình ảnh trực quan và dễ nhận biết nhất của phong trào chính là sự thay đổi hoàn toàn về diện mạo bên ngoài. Chiếc áo dài Lemur (do họa sĩ Cát Tường cách tân từ chiếc áo ngũ thân truyền thống) trở thành một trong những biểu tượng thị giác tiêu biểu nhất của hình tượng "Phụ nữ Tân Thời".

Áo dài được may ôm sát đường cong cơ thể, cổ áo khoét hở (cổ trái tim, cổ tròn), tay bồng, kết hợp với quần trắng thay cho quần đen truyền thống.

Phụ nữ Tân thời cắt tóc ngắn (tóc đơ-mi-gar-sông), để răng trắng (dần từ bỏ tục nhuộm răng đen), đi giày cao gót, biết đi xe đạp và tham gia vào các hoạt động thể thao, khiêu vũ vốn trước đây chỉ dành cho nam giới hoặc giới thượng lưu Tây phương.

Phong trào phụ nữ Tân Thời không diễn ra êm ả mà vấp phải sự phản kháng quyết liệt từ giới bảo thủ và các nhà nho học thời bấy giờ, tạo nên những luồng tư tưởng đối lập.

Phía ủng hộ cho rằng việc giải phóng phụ nữ, đưa họ ra ngoài xã hội học tập và làm việc là chìa khóa để canh tân đất nước, giúp quốc gia văn minh và tiến bộ hơn. Trong khi phía bảo thủ thì chế giễu các cô gái tân thời là "lố lăng", "mất gốc", làm băng hoại đạo đức và đánh mất nét đoan trang, thục hạnh truyền thống của người phụ nữ Việt Nam.

Phong trào phụ nữ Tân Thời những năm 1920 - 1930 không đơn thuần là một xu hướng thời trang hay lối sống nhất thời, mà là một trong những bước khởi đầu của ý thức nữ quyền hiện đại tại Việt Nam. Nó đã đặt nền móng vững chắc cho việc thay đổi hoàn toàn vị thế của người phụ nữ, giúp họ bước ra khỏi lũy tre làng và gian bếp để khẳng định cái tôi cá nhân, tri thức và vai trò quan trọng của mình ngoài xã hội.