《Tại sao áo dài Lemur từng bị coi là "lố lăng"?》
Áo dài Lemur bị coi là "lố lăng" vì nó đã đi trước thời đại quá xa. Nó thách thức trực diện vào hệ tư tưởng Khổng giáo đã tồn tại hàng thế kỷ.
KIẾN THỨC ÁO DÀI
KHANG HOÀNG
5/26/20265 phút đọc
Trong dòng chảy của y phục Việt Nam, hiếm có một cuộc cách tân nào gây ra nhiều sóng gió và những phản ứng đối cực như sự xuất hiện của áo dài Lemur vào thập niên 1930. Khang Hoàng mời các bạn cùng ngược dòng thời gian để giải mã lý do vì sao một sáng tạo mang tính thời đại nhưng từng bị khép vào định kiến "lố lăng".
Dựa trên ghi chép về lối sống An Nam đầu thế kỷ XX, chiếc áo ngũ thân vốn là biểu tượng của sự đoan trang với nguyên tắc “kín cổng cao tường”. Khi họa sĩ Cát Tường thực hiện các biến tấu như lược bỏ áo lót, khoét cổ trái tim, hay thêm bèo nhún và tay phồng, ông đã trực tiếp thách thức các định chế y pháp cũ. Sự ôm sát vào đường cong cơ thể - điều vốn bị coi là cấm kỵ trong lễ giáo phong kiến - chính là điểm mấu chốt khiến dư luận thời bấy giờ coi đây là sự "hở hang" và "lai căng".
Áo dài Lemur không chỉ là trang phục, đó là tiếng nói của phong trào "Phụ nữ mới" (Femme Moderne). Trong khi Tự Lực Văn Đoàn cổ động cho sự tự do cá nhân, thì giới nho học lại nhìn nhận những cải cách này như một sự băng hoại đạo đức. Việc thay thế những gam màu trầm mặc bằng sắc thái rực rỡ và vải mỏng đã khiến chiếc áo bị gắn chặt với hình ảnh của tầng lớp tiểu tư sản ăn chơi, xa rời giá trị truyền thống.
Báo chí thời bấy giờ đóng vai trò "thổi bùng" định kiến. Các nhân vật hư cấu được xây dựng để mỉa mai lối sống này. Trong tiểu thuyết Số Đỏ của Vũ Trọng Phụng, nhân vật Xuân Tóc Đỏ và bà Phó Đoan, hay các hiệu may mang tinh thần "Âu hóa" và những bộ trang phục có tên gọi táo bạo được mô tả như một sự lố lăng của tầng lớp tiểu tư sản muốn học làm sang. Bên cạnh đó, các tờ báo đối lập thường vẽ những người phụ nữ mặc áo Lemur với tư thế lả lơi, đi kèm với những lời bình luận về sự suy đồi của "đức hạnh". (1)
Áo dài Lemur bị coi là "lố lăng" vì nó đã đi trước thời đại quá xa. Nó thách thức trực diện vào hệ tư tưởng Khổng giáo đã tồn tại hàng thế kỷ. Tuy nhiên, nếu không có sự "đột phá lố lăng" đó của họa sĩ Cát Tường, áo dài Việt Nam đã không có tiền đề để tiến hóa thành chiếc áo dài thanh lịch, tôn dáng như ngày nay.
Tuy nhiên, sau đó, trong giai đoạn giữa thế kỷ XX, các họa sĩ như Lê Phổ đã kết hợp những ưu điểm của áo Lemur với cấu trúc áo ngũ thân truyền thống, sự "lố lăng" đã được thuần hóa thành sự "duyên dáng", tạo nền tảng chuẩn mực cho áo dài hiện đại sau này.
---
Chú thích:
(1): Vũ Trọng Phụng - tác giả Số Đỏ (1936), nổi tiếng với văn phong trào phúng. Số Đỏ là tiểu thuyết phê phán xã hội tư sản nửa mùa thời thuộc địa. Trong đó: Xuân Tóc Đỏ là trung tâm của sự “Âu hóa lố bịch”. Bà Phó Đoan là đại diện cho tầng lớp phụ nữ chạy theo lối sống tân thời, bị châm biếm mạnh. Ngoài ra còn có: Văn Minh, cô Tuyết, ông Phán mọc sừng…
Số Đỏ phản ánh thái độ mỉa mai của xã hội đối với trào lưu Âu hóa, trong đó có thể bao gồm cả những cải cách y phục như áo dài Lemur, dù không nhắc trực tiếp.
© 2025. All rights reserved.
Shopee Mall: https://shopee.vn/aodaikhanghoang
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
